"Službeni glasnik RS", br. 44/95, 16/97, 23/01
Z A K O N
O GRAÐEVINSKOM ZEMLJIŠTU
I. OSNOVNE ODREDBE
Clan 1.
Gradevinsko zemljište jeste zemljište na kome su izgradeni objekti i zemljište
koje služi redovnom korišcenju tih objekata, kao i zemljište koje je, u skladu
sa zakonom, namenjeno za izgradnju i korišcenje objekata.
Clan 2.
Gradevinsko zemljište koristi se prema njegovoj nameni i na nacin kojim se
obezbeduje njegovo racionalno korišcenje, u skladu sa zakonom.
Clan 3.
Gradevinsko zemljište može biti:
1) gradsko gradevinsko zemljište;
2) gradevinsko zemljište u gradevinskom podrucju;
3) gradevinsko zemljište izvan gradevinskog podrucja.
Clan 4.
Gradsko gradevinsko zemljište može se odrediti u gradovima i drugim naseljenim
mestima za koja se, prema zakonu kojim se ureduje planiranje prostora, donosi
generalni plan.
Gradsko gradevinsko zemljište opštim aktom odreduje opština, odnosno grad
Beograd, odnosno grad (u daljem tekstu: opština), kao funkcionalnu
i urbanisticku celinu, u skladu sa zakonom i prostornim, odnosno urbanistickim
planom koji sadrži detaljnu razradu.
Aktom o odredivanju gradskog gradevinskog zemljišta ne menja se oblik svojine
na zemljištu koje se odreduje za gradsko gradevinsko zemljište.
Akt o odredivanju gradskog gradevinskog zemljišta narocito sadrži opis granica
zemljišta koje se odreduje za gradsko gradevinsko zemljište, naziv katastarske
opštine i spisak brojeva katastarskih parcela.
Clan 5.
Gradevinsko zemljište u gradevinskom podrucju odreduje se prostornim, odnosno
urbanistickim planom ili drugim opštim aktom opštine.
Plan, odnosno akt iz stava 1. ovog clana sadrži naziv katastarske opštine i
opis granica zemljišta koje se odreduje za gradevinsko zemljište u
gradevinskom podrucju.
Clan 6.
Gradevinsko zemljište izvan gradevinskog podrucja je izgradeno zemljište, kao
i zemljište namenjeno za izgradnju objekata u skladu sa propisima o planiranju
i uredenju prostora i izgradnji objekata, a nije odredeno za gradsko
gradevinsko zemljište, odnosno gradevinsko zemljište u gradevinskom podrucju.
Clan 7.
Gradevinsko zemljište je u prometu, ako zakonom nije drukcije odredeno.
Gradsko gradevinsko zemljište u državnoj svojini ne može se otuditi iz državne
svojine.
Ne može se vršiti promet neizgradenog gradskog gradevinskog zemljišta u
podrucju obuhvacenom odlukom o pripremanju prostornog, odnosno urbanistickog
plana sa planom parcelacije, dok se taj plan ne donese, a najduže za dve
godine od dana stupanja na snagu te odluke.
Clan 8.
Za uredivanje gradevinskog zemljišta placa se naknada, u skladu sa zakonom.
Za korišcenje gradevinskog zemljišta placa se naknada, u skladu sa zakonom.
Sredstva od naknada za uredivanje i korišcenje gradevinskog zemljišta koriste
se za uredivanje gradevinskog zemljišta i za izgradnju i održavanje objekata
komunalne infrastrukture.
Clan 9.
Gradevinsko zemljište privodi se nameni izgradnjom objekata, odnosno
izvodenjem drugih radova, u skladu sa propisima o planiranju i uredenju
prostora.
Pre privodenja nameni gradevinskog zemljišta obrazuju se gradevinske parcele
na osnovu plana parcelacije, odnosno drugog akta, u skladu sa propisima o
planiranju i uredenju prostora.
Clan 10.
Opština ureduje i obezbeduje korišcenje gradevinskog zemljišta i stara se o
njegovom uredivanju, u skladu sa zakonom.
Clan 11.
Radi obezbedenja uslova za uredivanje, korišcenje, unapredivanje i zaštitu
gradevinskog zemljišta, opština može da osnuje preduzece, odnosno drugu
organizaciju ili da vršenje ovih poslova obezbedi na drugi nacin, u skladu sa
statutom opštine.
Obezbedenje uslova, u smislu stava 1. ovog clana, obuhvata narocito:
1) pripremu srednjorocnih i godišnjih programa uredivanja gradevinskog
zemljišta;
2) uredivanje gradevinskog zemljišta;
3) staranje o zaštiti i racionalnom korišcenju gradevinskog zemljišta;
4) obavljanje drugih poslova, u skladu sa propisom opštine.
II. UREÐIVANJE GRAÐEVINSKOG ZEMLJIŠTA
Clan 12.
Uredivanje gradevinskog zemljišta obuhvata:
1) pripremanje zemljišta za izgradnju;
2) komunalno opremanje zemljišta.
Clan 13.
Uredivanje gradevinskog zemljišta vrši se prema srednjorocnim i godišnjim
programima uredivanja koje donosi opština.
Ministar za urbanizam donosi bliže propise o sadržini programa uredivanja
gradevinskog zemljišta.
Clan 14.
Uredivanje gradevinskog zemljišta obezbeduje se uredivanjem javnih površina,
rašcišcavanjem i sanacijom terena, izgradnjom komunalnih objekata i
instalacija do prikljucka gradevinske parcele na te instalacije.
Sanacija terena u okviru gradevinske parcele i izgradnja komunalnih objekata i
instalacija do prikljucka na instalacije izgradene u okviru uredivanja
gradevinskog zemljišta, obaveza je investitora izgradnje objekta.
Clan 15.
Naknadu za uredivanje gradevinskog zemljišta placa investitor izgradnje
objekta.
Visina naknade za uredivanje gradevinskog zemljišta utvrduje se u zavisnosti
od stepena uredenosti zemljišta i programa uredivanja gradevinskog zemljišta.
Na osnovu kriterijuma iz stava 2. ovog clana, opština ureduje merila za
ugovaranje visine naknade za uredivanje gradevinskog zemljišta.
Clan 16.
Opština, odnosno preduzece ili druga organizacija iz clana 11. stav 1. ovog
zakona i investitor izgradnje objekta ugovorom ureduju medusobne odnose u
pogledu uredivanja gradevinskog zemljišta i placanja naknade za uredivanje
gradevinskog zemljišta.
Ugovorom iz stava 1. ovog clana utvrduje se narocito: iznos naknade za
uredivanje gradevinskog zemljišta i dinamika placanja; obim, struktura i
rokovi izvodenja radova na uredivanju do mesta prikljucenja gradevinske
parcele na komunalne objekte; postupak i uslovi izmene ugovora (u slucaju
promene namene i kapaciteta objekata i dr).
III. GRADSKO GRAÐEVINSKO ZEMLJIŠTE
Clan 17.
Gradsko gradevinsko zemljište jeste zemljište koje je do dana stupanja na
snagu ovog zakona odredeno kao gradsko gradevinsko zemljište:
1) zakonom;
2) na osnovu akta nadležnog organa donetog na osnovu zakona, a koje je
privedeno nameni saglasno odredbama ovog zakona.
Gradsko gradevinsko zemljište je i zemljište koje se, u skladu sa ovim
zakonom, odredi kao gradsko gradevinsko zemljište.
Clan 18.
Gradsko gradevinsko zemljište koristi se po osnovu svojine na tom zemljištu,
svojine na objektu, odnosno korišcenja objekta izgradenog na tom zemljištu,
ili na osnovu akta o davanju na korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta.
Gradsko gradevinsko zemljište koristi se kao izgradeno ili kao neizgradeno
gradevinsko zemljište.
Izgradenim gradskim gradevinskim zemljištem smatraju se gradevinske parcele,
odnosno kompleksi zemljišta na kojima su izgradeni objekti namenjeni za trajnu
upotrebu.
Neizgradenim gradskim gradevinskim zemljištem smatraju se gradevinske parcele,
odnosno kompleksi zemljišta na kojima nisu izgradeni objekti ili su podignuti
samo privremeni, odnosno pomocni objekti.
Opština, u skladu sa odredbama st. 3. i 4. ovog clana, utvrduje koje se
zemljište smatra izgradenim, odnosno neizgradenim gradskim gradevinskim
zemljištem.
Clan 19.
Prenosom prava na objektu na izgradenom gradskom gradevinskom zemljištu
prenose se i prava na zemljištu pod objektom i zemljištu koje služi za redovnu
upotrebu objekta.
Clan 20.
Korisnik gradskog gradevinskog zemljišta u državnoj svojini dužan je da trpi
promene granica gradevinske parcele, prema planu parcelacije, odnosno drugom
aktu iz clana 9. stav 2. ovog zakona.
Clan 21.
Gradsko gradevinsko zemljište u državnoj svojini daje na korišcenje opština.
Gradsko gradevinsko zemljište u državnoj svojini daje se na korišcenje kao
neizgradeno i uredeno, ako ovim zakonom nije drukcije odredeno.
Uredeno gradsko gradevinsko zemljište, u smislu ovog zakona, jeste zemljište
koje je komunalno opremljeno, zemljište cije je uredivanje predvideno
godišnjim programom uredivanja gradevinskog zemljišta, kao i neizgradeno
gradsko gradevinsko zemljište na kome je izvršena parcelacija, izgraden
pristupni put, elektro-mreža i rešeno snabdevanje vodom prema mesnim
prilikama.
Može se dati na korišcenje i gradsko gradevinsko zemljište koje nije uredeno,
pod uslovom da lice kome se to zemljište daje na korišcenje ugovorom preuzme
obavezu da o svom trošku izvrši odredene radove na uredivanju gradevinskog
zemljišta.
Clan 22.
Gradsko gradevinsko zemljište, u državnoj svojini daje se na korišcenje na
osnovu javnog nadmetanja ili prikupljanja ponuda javnim oglasom, na nacin i po
postupku koji propiše opština, osim u slucaju:
1) davanja zemljišta radi izgradnje objekata za potrebe državnih organa i
organizacija, organa i organizacija jedinica teritorijalne autonomije i
lokalne samouprave i organizacija koje obavljaju javnu službu koje posluju
sredstvima u državnoj svojini, kao i drugih objekata u državnoj svojini;
2) sporazumnog davanja zemljišta ranijem sopstveniku po propisima o
eksproprijaciji;
3) izgradnje objekata u cilju bržeg povratka iseljenih lica, sprecavanja
iseljavanja i dolaska drugih lica koja žele da žive i rade na teritoriji AP
Kosova i Metohije.
U slucaju iz stava 1. tac. 1. do 3. ovog clana zemljište se daje na korišcenje
uz prethodnu saglasnost Vlade Republike Srbije. Zahtev za davanje saglasnosti
podnosi se preko Republicke direkcije za imovinu Republike Srbije (u daljem
tekstu: Direkcija).
Ako se Vlada ne izjasni po zahtevu iz stava 2. ovog clana u roku od 30 dana od
dana prijema zahteva kod Direkcije, smatrace se da je saglasnost data.
Protiv akta Vlade donetog po zahtevu iz stava 2. ovog clana ne može se voditi
upravni spor.
U slucaju iz stava 1. tac. 1. i 3. ovog clana, zemljište se daje na korišcenje
na zahtev investitora izgradnje objekta.
Aktom opštine iz stava 1. ovog clana ureduje se narocito: nacin i postupak
sprovodenja javnog nadmetanja, odnosno prikupljanja ponuda; rok podnošenja
prijava na oglas; najniži iznos naknade za zemljište; rok za placanje naknade
za uredivanje gradevinskog zemljišta; organ koji sprovodi postupak davanja
zemljišta na korišcenje; nacin i rokovi obaveštavanja ucesnika o rezultatima
postupka; rok za podnošenje prigovora, nadležnost za odlucivanje po prigovoru
i pravno dejstvo akta donetog po prigovoru.
Clan 23.
Kad se gradsko gradevinsko zemljište u državnoj svojini daje na korišcenje
putem javnog nadmetanja, odnosno prikupljanja ponuda, zemljište se daje na
korišcenje licu koje ponudi da plati najveci iznos za to zemljište.
Clan 24.
O davanju na korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta u državnoj svojini
zakljucuje se ugovor izmedu opštine, odnosno preduzeca ili druge organizacije
iz clana 11. stav 1. ovog zakona i lica kome se zemljište daje na korišcenje,
u roku od 30 dana od donošenja odluke o dodeli zemljišta.
Ugovor iz stava 1. ovog clana sadrži narocito podatke o gradevinskoj parceli,
o nameni i velicini objekta, visinu naknade za uredivanje gradevinskog
zemljišta, rok i nacin placanja te naknade.
Ugovorom iz stava 1. ovog clana uvrduje se i rok u kome lice kome se zemljište
daje na korišcenje treba da privede zemljište nameni, kao i prava i obaveze
ugovornih strana u slucaju neizvršenja ove obaveze.
Ako se zemljište da na korišcenje suprotno odredbama ovog zakona, ucesnik
javnog nadmetanja, odnosno prikupljanja ponuda, koji smatra da mu je time
povredeno pravo, može da podnese tužbu za poništaj ugovora nadležnom sudu u
roku od osam dana od dana saznanja za zakljucenje ugovora, a najdocnije u roku
od 60 dana od dana zakljucenja ugovora.
Clan 24a
Ugovor o davanju na korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta u državnoj
svojini na osnovu javnog nadmetanja ili prikupljanja ponuda javnim oglasom
poništice se po tužbi republickog javnog pravobranioca, ako je zemljište dato
na korišcenje suprotno odredbama ovog zkaona.
Tužba iz stava 1. ovog clana može se podneti nadležnom sudu u roku od 15 dana
od dana saznanja za zakljucenje ugovora a najdocnije u roku od 90 dana od dana
zakljucenja ugovora.
Tužbu iz stava 1. ovog clana republicki javni pravobranilac podnosi na
inicijativu Direkcije ili po spostvenoj inicijativi.
Clan 25.
Opština može dati na privremeno korišcenje neizgradeno gradsko gradevinsko
zemljište u državnoj svojini i izgradeno gradsko gradevinsko zemljište u
državnoj svojini koje je u opštoj upotrebi.
Ostali korisnici neizgradenog gradskog gradevinskog zemljišta u državnoj
svojini mogu to zemljište davati na privremeno korišcenje drugim licima u
slucajevima utvrdenim aktom opštine.
Izgradeno gradsko gradevinsko zemljište može se dati na privremeno korišcenje
u smislu stava 1. ovog clana pod uslovom da je to predvideno programom
privremenog korišcenja gradskog gradevinskog zemljišta koji donosi opština.
Postupak, uslove i nacin davanja na privremeno korišcenje gradskog
gradevinskog zemljišta ureduje opština.
IV. NAKNADA ZA KORIŠCENJE GRAÐEVINSKOG ZEMLJIŠTA
Clan 26. *)
Za korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta placa se naknada.
Naknadu za korišcenje neizgradenog gradskog gradevinskog zemljišta placa
korisnik zemljišta.
Naknadu za korišcenje izgradenog gradskog gradevinskog zemljišta placa vlasnik
objekta, odnosno nosilac prava raspolaganja na objektu.
Izuzetno od stava 2. ovog clana, naknadu za korišcenje izgradenog gradskog
gradevinskog zemljišta placa nosilac prava korišcenja na objektu, odnosno
posebnom delu objekta, a kad je objekat, odnosno poseban deo objekta, dat u
zakup na neodredeno vreme - zakupac objekta, odnosno dela objekta. Kod stanova
na kojima postoji stanarsko pravo naknadu placa nosilac stanarskog prava.
*) Državni organ i organizacije ne placaju naknadu za krišcenje
gradskog gradevinskog zemljišta u državnoj svojini na kome su
izgradeni objekti u svojini Republike Srbije.
----------------------------------------------------------
*) Pažnja: Odredba clana 26. stav 5. nije saglasna sa
Ustavom SRJ - videti 2. napomenu Intermexa
Clan 27.
Visina naknade za korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta utvrduje se u
zavisnosti od obima i stepena uredenosti zemljišta, njegovog položaja u
naselju, opremljenosti zemljišta objektima društvenog standarda, saobracajne
povezanosti zemljišta sa lokalnim, odnosno gradskim centrom, radnim zonama i
drugim sadržajima u naselju i drugih pogodnosti koje zemljište ima za
korisnike.
Merila, visinu, nacin i rokove placanja naknade za korišcenje gradskog
gradevinskog zemljišta utvrduje opština.
Aktom iz stava 2. ovog clana može se to zemljište razlicito kategorisati,
prema pogodnostima koje ono pruža, s obzirom na položaj u naseljenom mestu i
nameni korišcenja (za stanovanje, za proizvodnju ili drugu delatnost).
Prinudna naplata naknade za korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta vrši
se po propisima o naplati poreza na dohodak gradana.
Clan 28.
Naknada za korišcenje gradskog gradevinskog zemljišta placa se po kvadratnom
metru gradevinske parcele ili po kvadratnom metru izgradenog prostora, odnosno
po drugoj mernoj jedinici, za sve vreme korišcenja tog zemljišta.
Naknada za korišcenje izgradenog gradskog gradevinskog zemljišta placa se u
vecim iznosima od iznosa naknade za korišcenje neizgradenog gradskog
gradevinskog zemljišta.
Za neizgradene parcele gradskog gradevinskog zemljišta placa se naknada kao za
izgradeno zemljište koje je privedeno planiranoj nameni, ako je proteklo
najmanje pet godina od dana kada je to zemljište dato na korišcenje radi
izgradnje.
Clan 29.
Za korišcenje gradevinskog zemljišta u gradevinskom podrucju placa se naknada,
ako je to zemljište sredstvima opštine, odnosno drugim sredstvima u državnoj
svojini, opremljeno osnovnim objektima komunalne infrastrukture (elektricna
mreža, vodovod, pristupni put).
U pogledu uvrdivanja merila, visine, nacina i rokova placanja i prinudne
naplate naknade iz stava 1. ovog clana shodno se primenjuju odredbe cl. 26,
27. i 28. ovog zakona.
V. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE
Clan 30.
Opština ce urediti i obezbediti korišcenje gradevinskog zemljišta u skladu sa
ovim zakonom u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.
Do donošenja propisa, odnosno opštih akata iz stava 1. ovog clana, uredivanje
i korišcenje gradevinskog zemljišta obavljace se po propisima i opštim aktima
koji su važili do dana stupanja na snagu ovog zakona.
Clan 31.
Deo zemljišta koje je kao gradsko gradevinsko zemljište odredeno odlukom
skupštine opštine, odnosno grada Beograda, odnosno grada, koje do dana
stupanja na snagu ovog zakona nije privedeno nameni u celini ili vecim delom,
a ne cini urbanisticku i funkcionalnu celinu sa gradskim gradevinskim
zemljištem, ako je od dana njegovog odredivanja kao gradskog gradevinskog
zemljišta do dana stupanja na snagu ovog zakona proteklo više od pet godina,
ne smatra se gradskim gradevinskim zemljištem.
Skupština opštine, u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog
zakona, donece opšti akt o utvrdivanju granica zemljišta koje se ne smatra
gradskim gradevinskim zemljištem, u smislu stava 1. ovog clana.
Ako skupština opštine ne donese opšti akt u roku iz stava 2. ovog clana, opšti
akt o odredivanju granica zemljišta koje se ne smatra gradskim gradevinskim
zemljištem donece Vlada Republike Srbije.
Clan 32.
Na zemljištu obuhvacenom opštim aktom iz clana 31. st. 2. i 3. ovog zakona, na
zahtev ranijeg sopstvenika, odnosno njegovog pravnog sledbenika (u daljem
tekstu: raniji sopstvenik), uspostavlja se režim svojine koji je bio pre
stupanja na snagu odluke o odredivanju tog zemljišta kao gradskog
gradevinskog, pod uslovima i po postupku utvrdenim ovim zakonom.
Uspostavljanje režima svojine u smislu stava 1. ovog clana izvršice se u
slucaju ako do dana stupanja na snagu ovog zakona nije zakljucen sporazum,
odnosno doneta pravosnažna odluka o naknadi za zemljište.
Zahtev za donošenje rešenja o uspostavljanju režima svojine u smislu st. 1. i
2. ovog clana raniji sopstvenik podnosi nadležnom opštinskom organu,
najdocnije u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu opšteg akta iz
clana 31. st. 2. i 3. ovog zakona.
Pravosnažno rešenje iz stava 3. ovog clana kojim je usvojen zahtev ranijeg
sopstvenika predstavlja izvršni naslov za upis odgovarajuce promene u javnim
knjigama o evidenciji nepokretnosti i pravima na njima.
Clan 33.
Zemljište koje je do dana stupanja na snagu ovog zakona odredeno kao gradsko
gradevinsko zemljište u državnoj je svojini, osim zemljišta na kome se, u
smislu clana 32. ovog zakona, uspostavi raniji režim svojine.
Zemljištem iz clana 31. stav 1. ovog zakona na kome se, u smislu cl. 32. ovog
zakona, ne uspostavi raniji režim svojine, upravlja i raspolaže opština.
Otudenje zemljišta iz stava 2. ovog clana vrši se uz saglasnost Vlade
Republike Srbije.
Clan 34.
Raniji sopstvenik neizgradenog gradskog gradevinskog zemljišta koje je u
državnoj svojini u smislu clana 33. stav 1. ovog zakona, ima pravo da koristi
to zemljište do privodenja nameni, u skladu sa Zakonom o gradevinskom
zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik RS", br.
3/90, 53/93, 67/93 i 48/94).
U slucaju privodenja planiranoj nameni gradskog gradevinskog zemljišta iz
stava 1. ovog clana, oduzimanje zemljišta sprovešce se po odredbama Zakona o
gradevinskom zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik
RS", br. 3/90, 53/93, 67/93 i 48/94), a naknada za oduzeto zemljište utvrduje
se i placa po zakonu kojim se ureduje eksproprijacija.
Prece pravo gradnje na gradskom gradevinskom zemljištu u državnoj svojini iz
clana 33. stav 1. ovog zakona, ostvaruje se u skladu sa Zakonom o gradevinskom
zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik RS", br.
3/90, 53/93, 67/93 i 48/94).
Prava iz st. 1. i 3. ovog clana mogu se prenositi u skladu sa Zakonom o
gradevinskom zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik
RS", br. 3/90, 53/93, 67/93 i 48/94).
Lice koje, u smislu st. 3. i 4. ovog clana, ostvari prece pravo gradnje,
zakljucuje ugovor o korišcenju zemljišta, u skladu sa ovim zakonom.
Clan 35.
Korisnici gradskog gradevinskog zemljišta koje je u smislu clana 33. stav 1.
ovog zakona u državnoj svojini, nastavice sa korišcenjem tog zemljišta, u
skladu sa ovim zakonom.
Korisnikom gradskog gradevinskog zemljišta, u smislu stava 1. ovog clana, ne
smatra se raniji sopstvenik iz clana 34. stav 1. ovog zakona.
Clan 36.
Do donošenja podzakonskih akata na osnovu ovog zakona primenjivace se
podzakonski akti koji su bili na snazi do dana stupanja na snagu ovog zakona.
Clan 37.
Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o gradevinskom
zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik RS", br.
3/90, 53/93, 67/93 i 48/94), osim odredaba kojima je uredeno ostvarivanje
prava iz clana 34. ovog zakona.
Clan 38.
Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom
glasniku Republike Srbije".